Skip Navigation Links.
اسم من «كاج» است!
از ساقه‏هاي گلدار من براي مبارزه با اختلالات عصبي استفاده بريد. همين ساقه‏ها براي از بين بردن برنشيت، تنگ نفس، گلو درد و ناراحتيهاي كليه و مثانه مفيد است. دود برگ من براي ضعف بينايي نافع است. ميوه من را براي زخم ريه و درد كليه بكار بريد...
در زبان فارسي به انواع گياهان تيره مخروطيان به استيثناي انواع سرو كاج و در زبان عربي صنوبر گويند. ولي امروزه در ايران به آن دسته كه داراي برگهاي سوزني بلند است كاج و به آن دسته كه داراي سوزنهاي كوتاه و ضخيم مي‏باشند صنوبر مي‏گويند. در بعضي از شهرهاي ايران مثل كاشان، به تبريزي و سپيدار هم صنوبر مي‏گويند و اين اشتباه است. به من در زبان فارسي ناژو، ناجو و سروسياه هم مي‏گويند. من داراي هشتاد گونه هستم، چوبهاي ما از چوبهاي مرغوب صنعتي است كه با آن در و پنجره و مبل مي‏سازند و از چوب انواع صنوبر در منبت كاري استفاده مي‏كنند. موريانه و ساير حشراتي كه به خوردن چوب علاقه دارند، به سراغ ما نمي‏آيند. درخت ما ممكن است تا پنجاه مترقد بكشد. برگهاي ما سوزني شكل بوده و خزان نمي‏كنند. به عقيده نويسنده، درختاني كه خزان نمي‏كنند، داراي ماده‏اي هستند كه مقاومت انسان را زياد مي‏كند. گلهاي ما مخروطي بوده و نر و ماده درد و پايه جداگانه قرار دارند، گلهاي نر در فصل بهار توليد گرده كرده، مانند خاك زرد رنگ نرمي روي زمين مي‏نشينند، كه عده‏اي به آن باران گوگرد لقب داده‏اند. گلهاي ماده درشتتر بوده، داراي فلسهاي محكمي است كه پس از عمل لقاح تبديل به ميوه مي‏شود، و اين ميوه در سال دوم مي‏رسد. از بعضي از انواع ما صمغي خارج مي‏شود كه در فارسي به آن زنگباري و اعراب قلقونيا و «راتيانج رومي» گويند، ولي امروزه در داروخانه بنام فرنگي آن تربانتين مشهور مي‏باشد و از آن اسانس تربانتين گرفته، به باقيمانده آن كلوفان مي‏گويند و اين همان صمغي است كه روي آرشه ويلون مي‏كشند تا صداي آن صاف شود. ميوه كاج، مخروطي و شبيه قلب گوسفند است و پس از رسيدن، فلسهاي آن خشك شده و از هم باز مي‏گردد و به تدريج روي زمين مي‏افتد و در وسط آن بادام كوچكي قرار دارد كه معمولا بچه‏ها آن را پس از شكستن جدا كرده و مي‏خورند و به اين بادام و فلسهاي آن، طوطي علاقه زياد دارد. ميوه آن دسته، كه در ايران به صنوبر معروف است باريكتر و درازتر از انواع كاج است، اين ميوه‏ها از درخت بطور كامل جدا نمي‏شود و در باغات و جنگلهاي صنوبر، هيچوقت شما ميوه آن را روي زمين نمي‏بينيد. بلكه فلسهاي آن به تدريج جدا شده و به كمك باد پراكنده مي‏گردد. در كتب قديم به اين دسته، تنوب شجر الراتنج و بنطس گويند. كاج شرقي صمغ زياد دارد و به آن كاج كوچك و درخت نوئل هم مي‏گويند. كاج كانادايي صمغي معطر دارد. صنوبر كوهي در سرد سير به عمل مي‏آيد، و ميوه آن خوراكي نيست. چوب آن چرب بوده و در گذشته آن را مانند مشعل به جاي شمع روشن مي‏كردند و از آن قطران رقيقي خارج مي‏شد. نوع ديگري از كاج وجود دارد كه به آن بيشتر تنوب گويند و ميوه آن به «قضم قريش» معروف است، ولي در شيراز به آن بندق و مسدق هم مي‏گويند و اين حب صنوبر است.
چلغوزه‏
اخيرا آجيل فروشيها، سوژا را كه لوبياي روغني بوده و براي روغن كشي آن را در ايران مي‏كارند، بو داده و به نام چلغوزه مي‏فروشند، ولي در فارسي اين مخصوص نوعي صنوبر است كه در شيروان زياد است و در شيراز و اراك آن را بو داده مي‏خورند. اين ميوه بقدر دانه خرماست كه چون آن را بو دهند، آواز داده دهانه آن باز مي‏شود، و دانه چلغوز از آن بيرون مي‏آيد. درخت آن را صنوبر بزرگ مي‏گويند و در گيلان به در خت آن هم در خت چلغوز گويند.
صنوبر كوچك‏
صمغ من بيشتر از ساير انواع كاج است و به ميوه من «قضم قريش» گويند كه مصرف طبي دارد و در اينجا به نام حب صنوبر به شما معرفي مي‏شود. قسمت مورد استفاده كاج و صنوبر، شاخه‏هاي شكوفه دار، برگ ميوه و صمغ آنهاست.
جوشانده ساقه‏هاي گلدار من خاصيت ضد عفوني كننده دارد و نوشيدن آن براي مبتلايان به تنگ نفس، برنشيت، گلو درد، ناراحتيهاي كليه و مثانه و اختلالات عصبي مفيد است. كمپرس آن براي تسكين درد اعصاب، رماتيسم و امراض پوستي نافع است. نوشيدن جوشانده برگ و پوست من براي گلو درد، جراحات ريه، خونريزي سينه و خون دماغ تجويز شده است. خوردن يك مثقال از برگ من با عسل جهت امراض كبد و ورم آن سودمند مي‏باشد. خوردن برگ خشك من با آب سرد، شكم را بند مي‏آورد.
ضماد برگ من در مواضع آسيب ديده و ماليدن برگ من مخلوط با «مردابسنك» جهت كچلي و چرك بدن و عفونت عرق نافع است. نشستن در آب جوشانده من جهت امراض نشستگاه سودمند مي‏باشد. مضمضه پخته برگ من در سركه جهت تسكين درد دندان مفيد است. بخور برگ من جهت اخراج مشيمه و باز شدن ادرار و حيض مؤثر مي‏باشد. دود برگ من جهت جلوگيري از ريزش مژه و ابرو و آبريزش چشم و ضعف بينايي و تراخم و جرب نافع است، ضماد برگ تازه كوبيده من جهت جلوگيري از خونريزي جراحات تازه مفيد است، و چون چوب مرا ريز ريز كرده با سركه بجوشانند و مضمضه نمايند، درد دندان را تسكين مي‏دهد و براي اين كار جويدن برگ تازه من هم بي اثر نيست. پوست ريشه من قابض بوده، و دو مثقال آن اسهال را بند مي‏آورد و چنانچه روزي سه مثقال آن را به اشخاص فلج و رعشه‏اي بخورانند، ممكن است اثر بسيار داشته باشد، پاشيدن گرد كوبيده پوست ريشه من روي محل سوختگي مفيد است.
ميوه صنوبر - قضم قريش‏
ميوه من كه به حب الصنوبر معروف است. اشتها به طعام و شهوت را زياد مي‏كند. مقوي اعصاب و باد شكن بوده، براي فلج - لقوه و بي حسي اعضا مفيد است، براي زخم ريه، درد مفاصل و امراض جگر، يرقان استسقا و درد كليه و مثانه نافع است، مخلوط آن با عسل همه روزه به مقدار 15 گرم جهت فلج و رعشه، امتحان خوبي داده است، و نيز براي سرفه و از بين بردن خلط سينه نافع است. زخم كليه و مثانه را درمان مي‏كند و با عصاره خرفه جهت تسكين درد معده و تقويت بدنهاي ضعيف سودمند مي‏باشد. اگر آن را كوبيده و با آب انگور مخلوط كرده باشيد داروي خوبي جهت سرفه و نزله است و براي اسهال خوني و استسقا تجويز مي‏شود. حب الصنوبر بطي ءالهضم بوده و زياد خوردن آن خوب نيست و عمل آن براي تقويت غرايز جنسي با كنجد و عسل بهتر است.
راتيانج‏
فارسي من زنگباري است و اعراب به من قلمو گويند. در كتب مختلف قديم به من راتيانج، راتيج و راطيانا گفته‏اند و اين اسامي يونان بوده و با كلمه رزين هم ريشه است. من صمغ درخت كاج كوچك هستم كه در اطراف سمنان و كرمانشاه زياد است. فرنگيها به من تربانتين مي‏گويند و از تقطير من اسانس تربانتين به دست مي‏آيد. در طب جديد براي ايجاد دمل مصنوعي، كمي از اسانس مرا زير پوست تزريق مي‏كنند و به اين ترتيب جريان خون را متوجه آن موضع مي‏نمايند. پس از تقطير باقيمانده خشك من، كلوفان به دست مي‏آيد. خوردن 5/2 گرم من با زرده تخم مرغ و همچنين با سوپ سبوس گندم، جهت سرفه مزمن و تنگ نفس و معالجه سل و جراحات ريه مفيد است. مكيدن من جهت از بين بردن خلط سينه و جذب فضولات بيني سودمند است. اگر مقداري از من را در سر قليان يا چپق گذاشته، و دود آن را بكشيد. جهت تنگ نفس و جراحات سينه نتايج عالي دارد و براي اين كار بهتر است كه روز اول يك مرتبه، روز دوم دو مرتبه، روز سوم سه مرتبه آن را بكشيد. چون خرفه را با من مخلوط كرده و در آفتاب خشك كنيد، براي زكام، و معالجه تب را جعه سودمند مي‏باشم. ضماد من جهت التيام جراحات و از بين بردن خارش، جرب، سختي پوست، فتق و بواسير و گل مژه مفيد است.
و چون مرا با روغن كتان مخلوط كرده روي زگيل گوشتي و پنبه بگذاريد و آن را از بين مي‏برم و ماليدن اين روغن در روي شقاق و بواسير مفيد مي‏باشد و براي معالجه كجي ناخن تجويز مي‏شود.
چون يك قسمت مرا روي آتش ذوب كرده و هم وزن آن تخم كتان و نصف آن سفيداب قلع در آن انداخته و مخلوط كرده و از روي آتش بردارير جهت التيام جراحات بهترين مرهم است و چون مرا ذوب كرده با فلفل ذوب نماييد، مرهم خوبي براي بواسير مي‏باشد. تربانتين و اسانس آن و همچنين كلوفان در دامپزشكي مصرف زياد دارند. اسانس تربانتين را در امريكا و بلژيك رقيق كرده و براي پانسمان زخمهاي غانغاريا «كانگرن» و زخمهاي سياه شده و خوره‏اي به كار مي‏برند. اسانس من به مقدار كم، مراكز عصبي راتحريك و به مقدار زياد آن رافلج مي‏كند. كپسول آن كه داراي 25 % گرم است، براي درمان عفونت سينه، نزله و برنشيت حاد و غانغارياي سينه و غيره مفيد است، براي از بين بردن سنگهاي صفراوي و معالجه سوزاك و ورم مثانه و ضعف اعصاب تجويز مي‏شود. ضد كرم معده مخصوصا كرم كدو مي‏باشد، و براي درمان رماتيسم و سياتيك به كار مي‏رود، براي نقرس و يبوست معتادان به ترياك مفيد است. به عنوان حلال كائوچو به كار مي‏رود. در صنعت چرم سازي، گوني سازي، واكس سازي و رنگ سازي زياد مصرف مي‏شود. براي جلوگيري از خطر انفجار كمي از آن را به هيدروژن مايع مخلوط مي‏نمايند.
زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى HyperLink  افزودن به يادداشتها


تصویر روز
 



همانا خداوند پاداش را بر اطاعت ، كيفر را بر نافرماني قرار داد ، تا بندگان را از عذابش برهاند و به سوي بهشت كشاند.
حضرت علي(ع)