|
اسم من «كاج» است!
|
از ساقههاي گلدار من براي مبارزه با اختلالات عصبي استفاده بريد. همين ساقهها براي از بين بردن برنشيت، تنگ نفس، گلو درد و ناراحتيهاي كليه و مثانه مفيد است. دود برگ من براي ضعف بينايي نافع است. ميوه من را براي زخم ريه و درد كليه بكار بريد...
در زبان فارسي به انواع گياهان تيره مخروطيان به استيثناي انواع سرو كاج و در زبان عربي صنوبر گويند. ولي امروزه در ايران به آن دسته كه داراي برگهاي سوزني بلند است كاج و به آن دسته كه داراي سوزنهاي كوتاه و ضخيم ميباشند صنوبر ميگويند. در بعضي از شهرهاي ايران مثل كاشان، به تبريزي و سپيدار هم صنوبر ميگويند و اين اشتباه است. به من در زبان فارسي ناژو، ناجو و سروسياه هم ميگويند. من داراي هشتاد گونه هستم، چوبهاي ما از چوبهاي مرغوب صنعتي است كه با آن در و پنجره و مبل ميسازند و از چوب انواع صنوبر در منبت كاري استفاده ميكنند. موريانه و ساير حشراتي كه به خوردن چوب علاقه دارند، به سراغ ما نميآيند. درخت ما ممكن است تا پنجاه مترقد بكشد. برگهاي ما سوزني شكل بوده و خزان نميكنند. به عقيده نويسنده، درختاني كه خزان نميكنند، داراي مادهاي هستند كه مقاومت انسان را زياد ميكند. گلهاي ما مخروطي بوده و نر و ماده درد و پايه جداگانه قرار دارند، گلهاي نر در فصل بهار توليد گرده كرده، مانند خاك زرد رنگ نرمي روي زمين مينشينند، كه عدهاي به آن باران گوگرد لقب دادهاند. گلهاي ماده درشتتر بوده، داراي فلسهاي محكمي است كه پس از عمل لقاح تبديل به ميوه ميشود، و اين ميوه در سال دوم ميرسد. از بعضي از انواع ما صمغي خارج ميشود كه در فارسي به آن زنگباري و اعراب قلقونيا و «راتيانج رومي» گويند، ولي امروزه در داروخانه بنام فرنگي آن تربانتين مشهور ميباشد و از آن اسانس تربانتين گرفته، به باقيمانده آن كلوفان ميگويند و اين همان صمغي است كه روي آرشه ويلون ميكشند تا صداي آن صاف شود. ميوه كاج، مخروطي و شبيه قلب گوسفند است و پس از رسيدن، فلسهاي آن خشك شده و از هم باز ميگردد و به تدريج روي زمين ميافتد و در وسط آن بادام كوچكي قرار دارد كه معمولا بچهها آن را پس از شكستن جدا كرده و ميخورند و به اين بادام و فلسهاي آن، طوطي علاقه زياد دارد. ميوه آن دسته، كه در ايران به صنوبر معروف است باريكتر و درازتر از انواع كاج است، اين ميوهها از درخت بطور كامل جدا نميشود و در باغات و جنگلهاي صنوبر، هيچوقت شما ميوه آن را روي زمين نميبينيد. بلكه فلسهاي آن به تدريج جدا شده و به كمك باد پراكنده ميگردد. در كتب قديم به اين دسته، تنوب شجر الراتنج و بنطس گويند. كاج شرقي صمغ زياد دارد و به آن كاج كوچك و درخت نوئل هم ميگويند. كاج كانادايي صمغي معطر دارد. صنوبر كوهي در سرد سير به عمل ميآيد، و ميوه آن خوراكي نيست. چوب آن چرب بوده و در گذشته آن را مانند مشعل به جاي شمع روشن ميكردند و از آن قطران رقيقي خارج ميشد. نوع ديگري از كاج وجود دارد كه به آن بيشتر تنوب گويند و ميوه آن به «قضم قريش» معروف است، ولي در شيراز به آن بندق و مسدق هم ميگويند و اين حب صنوبر است.
چلغوزه
اخيرا آجيل فروشيها، سوژا را كه لوبياي روغني بوده و براي روغن كشي آن را در ايران ميكارند، بو داده و به نام چلغوزه ميفروشند، ولي در فارسي اين مخصوص نوعي صنوبر است كه در شيروان زياد است و در شيراز و اراك آن را بو داده ميخورند. اين ميوه بقدر دانه خرماست كه چون آن را بو دهند، آواز داده دهانه آن باز ميشود، و دانه چلغوز از آن بيرون ميآيد. درخت آن را صنوبر بزرگ ميگويند و در گيلان به در خت آن هم در خت چلغوز گويند.
صنوبر كوچك
صمغ من بيشتر از ساير انواع كاج است و به ميوه من «قضم قريش» گويند كه مصرف طبي دارد و در اينجا به نام حب صنوبر به شما معرفي ميشود. قسمت مورد استفاده كاج و صنوبر، شاخههاي شكوفه دار، برگ ميوه و صمغ آنهاست.
جوشانده ساقههاي گلدار من خاصيت ضد عفوني كننده دارد و نوشيدن آن براي مبتلايان به تنگ نفس، برنشيت، گلو درد، ناراحتيهاي كليه و مثانه و اختلالات عصبي مفيد است. كمپرس آن براي تسكين درد اعصاب، رماتيسم و امراض پوستي نافع است. نوشيدن جوشانده برگ و پوست من براي گلو درد، جراحات ريه، خونريزي سينه و خون دماغ تجويز شده است. خوردن يك مثقال از برگ من با عسل جهت امراض كبد و ورم آن سودمند ميباشد. خوردن برگ خشك من با آب سرد، شكم را بند ميآورد.
ضماد برگ من در مواضع آسيب ديده و ماليدن برگ من مخلوط با «مردابسنك» جهت كچلي و چرك بدن و عفونت عرق نافع است. نشستن در آب جوشانده من جهت امراض نشستگاه سودمند ميباشد. مضمضه پخته برگ من در سركه جهت تسكين درد دندان مفيد است. بخور برگ من جهت اخراج مشيمه و باز شدن ادرار و حيض مؤثر ميباشد. دود برگ من جهت جلوگيري از ريزش مژه و ابرو و آبريزش چشم و ضعف بينايي و تراخم و جرب نافع است، ضماد برگ تازه كوبيده من جهت جلوگيري از خونريزي جراحات تازه مفيد است، و چون چوب مرا ريز ريز كرده با سركه بجوشانند و مضمضه نمايند، درد دندان را تسكين ميدهد و براي اين كار جويدن برگ تازه من هم بي اثر نيست. پوست ريشه من قابض بوده، و دو مثقال آن اسهال را بند ميآورد و چنانچه روزي سه مثقال آن را به اشخاص فلج و رعشهاي بخورانند، ممكن است اثر بسيار داشته باشد، پاشيدن گرد كوبيده پوست ريشه من روي محل سوختگي مفيد است.
ميوه صنوبر - قضم قريش
ميوه من كه به حب الصنوبر معروف است. اشتها به طعام و شهوت را زياد ميكند. مقوي اعصاب و باد شكن بوده، براي فلج - لقوه و بي حسي اعضا مفيد است، براي زخم ريه، درد مفاصل و امراض جگر، يرقان استسقا و درد كليه و مثانه نافع است، مخلوط آن با عسل همه روزه به مقدار 15 گرم جهت فلج و رعشه، امتحان خوبي داده است، و نيز براي سرفه و از بين بردن خلط سينه نافع است. زخم كليه و مثانه را درمان ميكند و با عصاره خرفه جهت تسكين درد معده و تقويت بدنهاي ضعيف سودمند ميباشد. اگر آن را كوبيده و با آب انگور مخلوط كرده باشيد داروي خوبي جهت سرفه و نزله است و براي اسهال خوني و استسقا تجويز ميشود. حب الصنوبر بطي ءالهضم بوده و زياد خوردن آن خوب نيست و عمل آن براي تقويت غرايز جنسي با كنجد و عسل بهتر است.
راتيانج
فارسي من زنگباري است و اعراب به من قلمو گويند. در كتب مختلف قديم به من راتيانج، راتيج و راطيانا گفتهاند و اين اسامي يونان بوده و با كلمه رزين هم ريشه است. من صمغ درخت كاج كوچك هستم كه در اطراف سمنان و كرمانشاه زياد است. فرنگيها به من تربانتين ميگويند و از تقطير من اسانس تربانتين به دست ميآيد. در طب جديد براي ايجاد دمل مصنوعي، كمي از اسانس مرا زير پوست تزريق ميكنند و به اين ترتيب جريان خون را متوجه آن موضع مينمايند. پس از تقطير باقيمانده خشك من، كلوفان به دست ميآيد. خوردن 5/2 گرم من با زرده تخم مرغ و همچنين با سوپ سبوس گندم، جهت سرفه مزمن و تنگ نفس و معالجه سل و جراحات ريه مفيد است. مكيدن من جهت از بين بردن خلط سينه و جذب فضولات بيني سودمند است. اگر مقداري از من را در سر قليان يا چپق گذاشته، و دود آن را بكشيد. جهت تنگ نفس و جراحات سينه نتايج عالي دارد و براي اين كار بهتر است كه روز اول يك مرتبه، روز دوم دو مرتبه، روز سوم سه مرتبه آن را بكشيد. چون خرفه را با من مخلوط كرده و در آفتاب خشك كنيد، براي زكام، و معالجه تب را جعه سودمند ميباشم. ضماد من جهت التيام جراحات و از بين بردن خارش، جرب، سختي پوست، فتق و بواسير و گل مژه مفيد است.
و چون مرا با روغن كتان مخلوط كرده روي زگيل گوشتي و پنبه بگذاريد و آن را از بين ميبرم و ماليدن اين روغن در روي شقاق و بواسير مفيد ميباشد و براي معالجه كجي ناخن تجويز ميشود.
چون يك قسمت مرا روي آتش ذوب كرده و هم وزن آن تخم كتان و نصف آن سفيداب قلع در آن انداخته و مخلوط كرده و از روي آتش بردارير جهت التيام جراحات بهترين مرهم است و چون مرا ذوب كرده با فلفل ذوب نماييد، مرهم خوبي براي بواسير ميباشد. تربانتين و اسانس آن و همچنين كلوفان در دامپزشكي مصرف زياد دارند. اسانس تربانتين را در امريكا و بلژيك رقيق كرده و براي پانسمان زخمهاي غانغاريا «كانگرن» و زخمهاي سياه شده و خورهاي به كار ميبرند. اسانس من به مقدار كم، مراكز عصبي راتحريك و به مقدار زياد آن رافلج ميكند. كپسول آن كه داراي 25 % گرم است، براي درمان عفونت سينه، نزله و برنشيت حاد و غانغارياي سينه و غيره مفيد است، براي از بين بردن سنگهاي صفراوي و معالجه سوزاك و ورم مثانه و ضعف اعصاب تجويز ميشود. ضد كرم معده مخصوصا كرم كدو ميباشد، و براي درمان رماتيسم و سياتيك به كار ميرود، براي نقرس و يبوست معتادان به ترياك مفيد است. به عنوان حلال كائوچو به كار ميرود. در صنعت چرم سازي، گوني سازي، واكس سازي و رنگ سازي زياد مصرف ميشود. براي جلوگيري از خطر انفجار كمي از آن را به هيدروژن مايع مخلوط مينمايند.
|
|
|
|